Barbara Matejĉić
Një nga historitë më të errëta të luftërave në ish-Jugosllavi rikthehet në vëmendje përmes një investigimi të thelluar nga gazetarja Barbara Matejčić, fituese e disa çmimeve ndërkombëtare për gazetari hulumtuese. Ajo sjell në dritë të vetmen seri fotografish profesionale që dokumentojnë një ekzekutim të drejtpërdrejtë gjatë luftës.
Ngjarja daton në maj të vitit 1992 në Brčko të Bosnje-Hercegovinës, ku Goran Jelišić, i njohur si një nga autorët e krimeve të luftës, ekzekuton civilë të paarmatosur. Momentet e ekzekutimit janë kapur nga objektivi i dy fotografëve të rinj nga Beogradi, duke u bërë më pas materiale të publikuara nga agjencia ndërkombëtare Reuters.
Fotografitë u shpërndanë në mbarë botën dhe u vlerësuan me çmimin prestigjioz World Press Photo (1993), një nga çmimet më të rëndësishme në fushën e fotogazetarisë. Por pikërisht këtu nis edhe debati i madh etik dhe moral.
Si ishte e mundur që një ekzekutim të fotografohej kaq nga afër? A ishin fotografët thjesht dëshmitarë të rastësishëm, apo ngjarja ishte e lejuar – madje e organizuar – për qëllime propagande?
Sipas dëshmive dhe hetimeve të ndryshme të përfshira në këtë investigim, ekzistojnë dyshime serioze se vrasja mund të jetë inskenuar ose të paktën e lejuar për t’u dokumentuar.
Viktima, një civil i zakonshëm, u identifikua vite më vonë nga familja e tij përmes këtyre fotografive, duke e kthyer këtë rast në një nga plagët më të rënda të kujtesës së luftës.
Ky është një nga rastet më të debatueshme në historinë e fotogazetarisë moderne, që vazhdon të ngrejë pyetje mbi kufirin mes dokumentimit të realitetit dhe pjesëmarrjes në krim.